Bệnh kiết lỵ là gì? Có nguy hiểm không? Kéo dài bao lâu?

Bệnh kiết lỵ liên quan đến rối loạn tiêu hóa do nhiễm trùng gây ra, có thể ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của người bệnh. Theo các chuyên gia, tình trạng này nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Bạn đọc muốn tìm hiểu những thông tin hữu ích liên quan đến bệnh thì không thể bỏ qua bài viết sau đây!

Bệnh kiết lỵ là gì?

Bệnh kiết lỵ là một tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở đường ruột, đặc trưng bởi triệu chứng tiêu chảy kéo dài. Bệnh có khả năng lây lan từ người sang người, nhất là trong trường hợp môi trường sống kém vệ sinh.

Bất kỳ ai cũng có thể mắc phải kiết ly. Theo thống kê của WHO, mỗi năm có đến hơn 165 triệu ca bệnh trên toàn cầu, trong đó số ca tử vong thường rơi vào khoảng 1 triệu. Trẻ em dưới 5 tuổi có nguy cơ cao hơn bình thường, đặc biệt là nếu bệnh nhi đến từ những quốc gia kém phát triển ở châu Phi với điều kiện y tế còn nhiều khó khăn.

Tình trạng này được chia thành một số thể khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Trong đó, các thể bệnh thường thấy nhất là kiết lỵ shigella và bệnh lỵ amip.

Bệnh kiết lỵ

Triệu chứng bệnh kiết lỵ

Người mắc kiết lỵ có thể gặp phải một số các triệu chứng sau:

  • Cảm giác đau quặn thắt bụng rất dữ dội. Tình trạng này có thể khiến người bệnh kiệt sức và không thể thực hiện các sinh hoạt thường ngày.
  • Đi đại tiện liên tục, phân thường lỏng hoặc không thành hình cụ thể. Trong phân chứa dịch nhầy giống như đờm. Nếu tình trạng nặng hơn, người bệnh có thể đi ngoài ra máu.
  • Miệng và môi khô rát, khát nước và tiểu ít. Đây là dấu hiệu xuất hiện khi người bệnh không thể kiểm soát được số lần đi nặng. Đại tiện liên tục khiến cơ thể mất nước trong khi người bệnh không có khả năng bù đắp được lượng chất lỏng thiếu hụt.
  • Sốt cao trên 38 độ kèm theo đó là cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa dữ dội. Người bệnh trở nên xanh xao, mệt mỏi, có thể sụt cân nhanh chóng.

Nếu tình trạng mất nước do kiết lỵ gây ra nghiêm trọng hơn, bệnh nhân còn có thể gặp phải các triệu chứng như:

  • Chóng mặt, đầu óc cảm thấy quay cuồng, rơi vào trạng thái không tỉnh táo, thậm chí là bị ngất đi.
  • Nhịp tim tăng cao, dẫn đến hiện tượng tức ngực, khó thở.

Nguyên nhân bệnh kiết lỵ

Như đã nói ở trên, nhiễm trùng là nguyên nhân chính gây ra bệnh kiết lỵ. Trong đó, các loại vi khuẩn như shigella, E. coli, campylobacter, salmonella được xem là những tác nhân hàng đầu. Theo các bác sĩ, những loại hại khuẩn này chiếm đến hơn 90% số ca bệnh lỵ hiện nay. Ngoài vi khuẩn, trùng đơn bào amebiasis gây ra bệnh lỵ amip cũng thường được nhắc đến.

Bên cạnh các nguyên nhân chính, bệnh còn có khả năng lây lan rộng rãi dựa vào những tác nhân sau đây:

  • Điều kiện môi trường sống không được đảm bảo: Rất nhiều báo cáo y tế đã chứng minh rằng những người sống ở môi trường kém vệ sinh có nguy cơ mắc kiết lỵ cao hơn bình thường. Điều này có thể thể hiện qua các khía cạnh như: Ô nhiễm thực phẩm, ô nhiễm nguồn nước, không có nguồn nước sạch cho việc sinh hoạt,…
  • Tiếp xúc gần với nguồn bệnh: Một trong những yếu tố phổ biến khiến bệnh lỵ lây lan là do sự tiếp xúc gần với nguồn bệnh, ví dụ như dùng chung bát đũa với người bệnh, nguồn nước sinh hoạt gần với nơi có người bị kiết lỵ,… Bệnh nhân cũng dễ lây nhiễm cho người khác nếu không làm tốt công tác vệ sinh, ví dụ như không rửa tay sau khi đi đại tiện,…

Nguyên nhân bệnh kiết lỵ

Bệnh kiết lỵ có nguy hiểm không? Tác hại bệnh kiết lỵ

Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm là bệnh kiết lỵ có nguy hiểm hay không. Theo các chuyên gia, nếu người bệnh được phát hiện sớm và có biện pháp xử lý tích cực thì khả năng phục hồi cao hơn, cơ thể cũng như sức khỏe được đảm bảo không gặp phải nguy hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, đối với trường hợp xấu, người bệnh sẽ phải đối mặt với nhiều biến chứng như sau:

Nhiễm trùng dẫn đến viêm xương khớp

Đây được coi là biến chứng phổ biến nhất của bệnh lỵ. Tình trạng liên quan đến một chủng vi khuẩn shigella có tên gọi là shigella flexneri. Từ đường ruột, vi khuẩn di chuyển theo đường máu và tấn công vào các khớp xương, gây ra hiện tượng viêm.

Bệnh nhân lúc này có các dấu hiệu như đau sưng khớp, đi tiểu buốt và cảm giác ngứa, khô mắt. Biến chứng này có thể kéo dài rất lâu về sau kể cả khi bệnh lỵ được chữa khỏi.

Nhiễm trùng huyết

Nhiễm trùng huyết là biến chứng của kiết lỵ xảy ra ở người bệnh vốn có sức đề kháng yếu, ví dụ như người có tiền sử lupus ban đỏ, HIV/AIDS, ung thư,… Tình trạng này được đánh giá là hiếm gặp nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người bệnh, bởi vì nếu không được cấp cứu sớm thì có thể dẫn đến tử vong.

Hội chứng ure tán huyết tán

Tình trạng này chỉ xảy ra ở những bệnh nhân bị lỵ liên quan đến chủng vi khuẩn shigella dysenteriae. Đây là loại vi khuẩn có khả năng phá hủy hồng cầu máu, tạo ra các cục máu đông tích tụ trên thành mạch cầu thận. Hậu quả là chức năng lọc chất thải của thận bị tắc nghẽn, dẫn đến hiện tượng suy thận, thậm chí là tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Co giật

Khi cơ thể bị mất quá nhiều nước, các cơ bắp dễ bị chuột rút và co thắt lại. Trong một số trường hợp xấu, tình trạng này tiến triển thành co giật kéo dài, đặc biệt là ở các bệnh nhi. Theo các chuyên gia, biến chứng này có thể tự khỏi và không có khả năng gây hại đến sức khỏe người bệnh về sau.

Sa hậu môn, trĩ

Khi bị kiết lỵ, tần suất đi vệ sinh trong ngày của người bệnh nhiều, lâu ngày gây sa hậu môn, tăng nguy cơ bị bệnh trĩ.

Bệnh kiết lỵ có nguy hiểm không

Bệnh kiết lỵ kéo dài bao lâu?

Đối với vấn đề bệnh kiết lỵ thường kéo dài trong thời gian bao lâu, các chuyên gia cho rằng câu trả lời phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, tình trạng sức khỏe và việc người bệnh phát hiện sớm hay không. Trong trường hợp bệnh nhân được chẩn đoán kịp thời, kiết lỵ có thể được điều trị khỏi hoàn toàn trong vòng một đến hai tuần lễ.

Tuy nhiên, với trường hợp bệnh lỵ kéo dài và đã xuất hiện một vài biến chứng xấu, thời gian điều trị có thể lâu hơn. Không những vậy, người bệnh có thể phải đối mặt với tổn thương khớp xương nhiều năm sau đó. Chính vì thế, lời khuyên tốt nhất là ngay khi có các dấu hiệu như sốt cao và đi ngoài liên tục, bệnh nhân nên tìm đến các cơ sở y tế để được chữa trị kịp thời.

Bệnh kiết lỵ uống thuốc gì?

Hiện nay, có khá nhiều cách điều trị bệnh lỵ khác nhau, từ thuốc Nam, Đông y cho đến Tây y. Tùy theo tình trạng cụ thể mà bệnh nhân có thể áp dụng một trong những biện pháp sau đây:

Các bài thuốc Nam tại nhà

Với những trường hợp phát hiện sớm và có triệu chứng ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể thử sử dụng các bài thuốc thảo dược tại nhà. Tuy nhiên, để đảm bảo, bệnh nhân nên trao đổi trước với bác sĩ và chuyên gia.

  • Bài thuốc từ cây rau sam: Rau sam là loại cây mọc dại phân bổ ở nhiều khu vực ở nước ta. Theo Đông y, cây rau sam có vị chua, tính mát và thường được dùng trong điều trị bệnh lỵ, đi tiểu rắt, ngộ độc thuốc,… Người bệnh sử dụng 20g rau sam, đem giã nát rồi chắt lấy nước cốt. Sau đó, thêm vào mật ong, trộn đều và dùng uống trực tiếp.
  • Bài thuốc từ lá mơ lông: Lá mơ lông từ lâu đã là bài thuốc dân gian chuyên dùng trong điều trị các chứng đi ngoài ra máu, đi ngoài lỏng phân nhiều lần và cả bệnh kiết lỵ. Theo Đông y, vị thuốc này có vị ngọt, tính bình, công dụng chính là khu phong, tiêu thực, lợi thấp và chỉ thống. Cách thực hiện: Người bệnh dùng 20g lá mơ lông, băm nhỏ, trộn với trứng gà rồi đem nướng chín. Sử dụng liên tục trong hai đến ba ngày, mỗi ngày ăn 1 lần.
  • Bài thuốc từ hoa râm bụt: Những người bị bệnh lỵ kéo dài kèm theo chứng đi tiểu lẫn máu có thể sử dụng bài thuốc từ hoa râm bụt. Theo YHCT, hoa râm bụt vị ngọt, tính bình, có tác dụng tiêu độc, thanh nhiệt, tiêu thũng, chỉ huyết và sát trùng. Cách dùng: Người bệnh sử dụng 12g hoa râm bụt, 8g gừng tươi và vỏ quýt khô đem nấu nước uống hàng ngày.

Bệnh kiết lỵ uống thuốc gì

Các loại thuốc Tây y trị bệnh lỵ

Do nguyên nhân chính của kiết lỵ thường là vi khuẩn cùng vi trùng gây hại nên liệu pháp kháng sinh sẽ được ưu tiên lựa chọn. Liệu pháp này có tác dụng nhanh chóng nhưng vì thuốc kháng sinh có nhiều tác phụ khác nhau nên người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn từ bác sĩ điều trị.

Đối với kiết lỵ do vi khuẩn gây ra, người bệnh có thể sử dụng một trong số những loại thuốc kháng sinh như ceftriaxone, trimethoprim-sulfamethoxazole, ciprofloxacin,… Các loại thuốc này sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn, ngăn không cho chúng tiếp tục sinh sôi và phát triển bên trong đường ruột. Còn đối với bệnh lỵ amip, người bệnh nên sử dụng thuốc chống ký sinh trùng metronidazole.

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đơn kê của bác sĩ, người bệnh cũng cần phải chú ý bổ sung đầy đủ lượng chất lỏng đã mất của cơ thể. Trong trường hợp bệnh nhân không thể uống nước trực tiếp vì chứng nôn mửa kéo dài thì có thể sử dụng biện pháp truyền nước và chất điện giải qua tĩnh mạch.

Các bài thuốc Đông y

Các bài thuốc Đông y được kê tùy theo thể bệnh và triệu chứng của người bệnh. Vì vậy, người bệnh tốt nhất nên tìm đến các cơ sở Đông y uy tín để được chẩn mạch và bốc thuốc phù hợp. Dưới đây là một số bài thuốc thường được sử dụng:

  • Bài thuốc Thược Dược Thang: Đây là bài thuốc dùng với người bệnh lỵ thể thấp nhiệt với tác dụng chính là hành huyết, thanh nhiệt, giải độc, hóa thấp và điều khí. Các vị thuốc có trong Thược Dược Thang gồm có: Đại hoàng, cam thảo, bình lang, ngân hoa, khổ luyện tử, quy đầu, hoàng liên, hoàng cầm, mộc thương, bạch thược.
  • Bài thuốc Ôn Tỳ Thang: Bài thuốc Ôn Tỳ Thang được dùng với bệnh nhân thể hàn thấp. Công dụng chủ yếu của bài thuốc là giúp ôn trung, giải độc và táo thấp. Các loại dược liệu sử dụng trong Ôn Tỳ Thang gồm có: Cam thảo, đại hoàng, mộc hương, phụ tử, chỉ thực, can khương, sơn tra, thần khúc.

Bệnh kiết lỵ nên ăn gì?

Do bệnh lỵ tấn công trực tiếp đến hệ thống tiêu hóa trong cơ thể, người bệnh cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Theo các chuyên gia, việc này giúp mang lại sự cải thiện tích cực đối với sức khỏe cũng như giúp quá trình hồi phục trở nên nhanh chóng hơn. Bệnh nhân kiết lỵ nên tăng cường các loại thực phẩm dưới đây:

  • Ngũ cốc nguyên hạt được chế biến theo dạng súp hay cháo loãng, ví dụ như cháo yến mạch. Trong trường hợp người bệnh nôn nhiều thì có thể chuyển sang dùng nước cơm sôi.
  • Súp khoai tây cung cấp đủ lượng dưỡng chất mà không gây kích ứng cho bao tử và đường ruột. Các chuyên gia cũng khuyến khích bệnh nhân tiêu thụ cả vỏ khoai tây vì đây là nguồn dồi dào các vitamin nhất.
  • Sữa chua lên men tự nhiên, người bệnh có thể kết hợp với các loại hoa quả mềm như kiwi hay nam việt quất để tăng cường chất chống viêm. Sữa chua sẽ cung cấp một lượng lớn lợi khuẩn biotic giúp hỗ trợ cho hệ thống tiêu hóa.
  • Các loại nước trái cây ép như cam hay lựu đỏ. Những loại nước này chứa nhiều vitamin A và C, giúp bệnh nhân bù lượng chất lỏng thiếu hụt đồng thời tăng cường sức đề kháng một cách hiệu quả.

Bên cạnh những thực phẩm cần bổ sung, người bệnh cũng nên hạn chế: Chế phẩm từ sữa động vật như phô mai, heavy cream, kem bơ, đồ ăn từ tinh bột tinh chế như bánh ngọt, pizza, rau sống, thịt đỏ và thức uống có cồn.

Cách phòng bệnh kiết lỵ

Để phòng tránh kiết lỵ, mọi người nên:

  • Vệ sinh cơ thể thường xuyên bằng các loại sữa tắm có tác dụng diệt khuẩn và rửa tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh.
  • Hạn chế dùng tay để bốc thức ăn, thay vào đó hãy sử dụng thìa, dĩa và đũa.
  • Hạn chế ăn các loại thực phẩm sống như rau sống, cá, tôm sống theo kiểu sushi. Người bệnh cần đảm bảo nguồn gốc nguyên liệu và độ tươi ngon nếu muốn ăn đồ chưa qua chế biến.
  • Kiểm tra nguồn nước sinh hoạt thường xuyên, lắp đặt máy lọc nước tại gia đình để sử dụng an toàn hơn.

Hy vọng bạn đọc đã có thêm những kiến thức mới về bệnh kiết lỵ thông qua bài viết. Tình trạng này tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ gây hại nếu không được phát hiện và chữa trị sớm, nhất là với trẻ em. Vì vậy, bạn nên theo dõi sức khỏe thường xuyên và đi khám ngay khi nhận thấy các triệu chứng ban đầu như đại tiện liên tục, nôn mửa hay sốt nhẹ.

Xem ngay:

  • Trĩ hỗn hợp là gì? Phương pháp điều trị hiệu quả
  • Chất xơ là gì? Vai trò của chất xơ? Thực phẩm, thuốc, sữa bổ sung chất xơ

Bài viết được chỉnh sửa ngày 15 Tháng Tư, 2021

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *