Xét nghiệm RF là gì? Ý nghĩa, ưu nhược điểm và lưu ý khi thực hiện

Xét nghiệm RF là một xét nghiệm cần thiết trong chẩn đoán chứng viêm khớp dạng thấp. Để giải đáp băn khoăn của nhiều người về kỹ thuật này, chúng tôi xin gửi tới độc giả một số thông tin cơ bản qua bài viết dưới đây.

Xét nghiệm RF là gì?

RF – viết tắt của Rheumatoid Faction, là loại xét nghiệm định lượng và định tính những yếu tố dạng thấp ở trong máu với mục đích phát hiện và chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp hoặc các chứng viêm khớp khác. Nói một cách đơn giản, đây là một phương thức kiểm tra để xác định chắc chắn xem bệnh nhân có mắc hay không mắc viêm khớp dạng thấp.

RF – yếu tố dạng thấp ở đây là protein IgM (một globulin miễn dịch) do hệ miễn dịch trong cơ thể sản sinh ra. Kháng thể này tự tấn công chính các mô cơ quan của cơ thể do xác định nhầm chúng là yếu tố ngoại nhập. Mặc dù chưa được làm rõ về vai trò sinh học nhưng xét nghiệm này giúp nhận biết, phát hiện hoạt động của phản ứng tự miễn dịch và phản ứng viêm.

Xét nghiệm RF

Ý nghĩa của xét nghiệm RF

Thực hiện xét nghiệm RF nhằm phát hiện các bệnh lý:

Hội chứng Sjogren hoặc viêm khớp dạng thấp

Kỹ thuật trên được tiến hành nhằm khẳng định bệnh nhân có hội chứng Sjogren hoặc viêm khớp dạng thấp. Ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, tỷ lệ dương tính khi thực hiện xét nghiệm RF là khoảng 75%. Còn ở bệnh nhân mắc hội chứng Sjogren, tỉ lệ dương tính khoảng từ 60 đến 70%.

Xét nghiệm trên được dùng chủ yếu khi bệnh nhân có biểu hiện nghi ngờ hội chứng Sjogren hoặc viêm khớp dạng thấp. Và phân biệt những bệnh này với các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.

Kết quả cận lâm sàng cần phải kết hợp với biểu hiện lâm sàng cũng như tiền sử bệnh mới có thể kết luận chính xác tình trạng của bệnh nhân.

Ở người có dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng nghi ngờ viêm khớp dạng thấp, nếu kết quả chỉ ra nồng độ RF trong máu tăng đáng kể thì bệnh nhân đó khả năng cao mắc viêm khớp dạng thấp. Ở bệnh nhân nghi ngờ mắc hội chứng Sjogren cũng vậy, nồng độ RF tăng lên cho thấy người đó đã mắc bệnh.

Tuy nhiên, cũng không loại trừ trường hợp bệnh nhân có kết quả xét nghiệm âm tính nhưng vẫn mắc bệnh. Tỷ lệ người bệnh có kết quả xét nghiệm âm tính hoặc có mức RF rất thấp chiếm khoảng 20%.

Kết quả tăng nồng độ RF cũng có thể gặp ở người bình thường và người mắc lupus ban đỏ, viêm nội tâm mạc, các bệnh về thận, phổi, gan, bệnh sarcoidosis, giang mai, ung thư hoặc nhiễm trùng. Trong khi xét nghiệm trên không được dùng để theo dõi những bệnh lý này.

Nhiễm trùng kéo dài do ký sinh trùng, vi khuẩn, virus, một số loại ung thư

Xét nghiệm cận lâm sàng này cũng cho phép phát hiện một số tình trạng khác bao gồm nhiễm trùng kéo dài do ký sinh trùng, vi khuẩn, vi rút và một số loại ung thư. Đôi khi, những người đang gặp vấn đề về thận, phổi, gan hoặc một số ít trường hợp người khoẻ mạnh cũng có thể dương tính khi làm chỉ số này.

Ý nghĩa của xét nghiệm RF

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm RF?

Xét nghiệm này thường được chỉ định khi người bệnh có dấu hiệu viêm khớp dạng thấp. Những dấu hiệu điển hình của bệnh lý này bao gồm sưng, đau, nóng khớp vào sáng sớm, dưới da xuất hiện những hạt nhỏ. Trường hợp bệnh đã phát triển sẽ cho hình ảnh sưng viêm nang khớp, mất xương và mất sụn khi chụp X-quang. Nếu kết quả trả về của lần xét nghiệm RF đầu tiên là âm tính nhưng các triệu chứng bệnh vẫn không giảm đi thì bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lại nhiều lần.

Kỹ thuật cận lâm sàng trên cũng có thể được áp dụng đối với bệnh nhân nghi mắc Sjogren với những biểu hiện như đau khớp, đau cơ, khô da, khô miệng, và khô mắt. Trong trường hợp này, RF sẽ được tiến hành kết hợp các xét nghiệm khác như anti-SS-B và anti-SS-A.

Phương pháp này cũng có thể được tiến hành song song với các xét nghiệm miễn dịch khác (CBC, ESR, CRP) nhằm đánh giá tế bào máu trong cơ thể.

Quy trình thực hiện xét nghiệm RF

Quy trình thực hiện xét nghiệm RF khá đơn giản nhưng kết quả lại chính xác. Các bước thực hiện như sau:

Thăm khám, chuẩn bị

Bạn có dấu hiệu, biểu hiện nghi ngờ bị viêm khớp dạng thấp cần đến bệnh viện, cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và chẩn đoán được chính xác bệnh.

  • Dựa vào những thông tin và triệu chứng, dấu hiệu mà bạn cung cấp, bác sĩ sẽ quyết định chỉ định thực hiện xét nghiệm RF trong trường hợp này không
  • Nếu cần phải thực hiện xét nghiệm RF thì bạn sẽ được bác sĩ tư vấn các vấn đề liên quan đến quá trình xét nghiệm

Thực hiện lấy mẫu xét nghiệm

  • Bạn cung cấp các thông tin cá nhân
  • Bác sĩ thực hiện lấy 3ml máu ở tĩnh mạch ngoại vi vào ống đựng mấu
  • Đem ly tâm mẫu xét nghiệm tách huyết thanh để máy có thể thực hiện được xét nghiệm

Tiến hành xét nghiệm

  • Mẫu xét nghiệm lấy ở bước trên sẽ được cho vào máy xét nghiệm đã được cài đặt sẵn ở chế độ xét nghiệm yếu tố dạng thấp RF
  • Đợi kết quả xét nghiệm

Trả kết quả

Máy xét nghiệm thực hiện xong, kết quả của xét nghiệm sẽ được hiển thị và phân thành 2 trường hợp:

  • RF < 12 U/mL: Lượng yếu tố dạng thấp trong máu bình thường, trong giới hạn cho phép
  • RF ≥ 4 IU/ml: Lượng yếu tố dạng thấp trong máu vượt quá giới hạn cho phép, kết quả cho biết bạn có thể bị viêm khớp dạng thấp hoặc mắc hội chứng Sjogren

Nếu kết quả âm tính nhưng bạn có một số biểu hiện, dấu hiệu nghi ngờ bị viêm khớp dạng thấp thì bác sĩ có thể chỉ định thực hiện thêm xét nghiệm khác, chẳng hạn như chụp X-quang, xét nghiệm ESR (tốc độ lắng máu), anti – CCP… để có thể chẩn đoán bệnh chính xác nhất.

Ưu điểm và nhược điểm của xét nghiệm RF

Xét nghiệm cận lâm sàng này đã đem lại bước tiến mới trong chẩn đoán và điều trị với nhiều ưu điểm vượt trội. Tuy nhiên, kỹ thuật này cũng không tránh khỏi một số nhược điểm nhận thấy trên thực tế.

Các ưu điểm của kỹ thuật RF:

  • Có giá trị chẩn đoán cao đối với bệnh viêm khớp dạng thấp.
  • Phát hiện, chẩn đoán bệnh đúng theo cơ sở khoa học.
  • Các bước tiến hành đơn giản, nhờ vậy hạn chế được các sai số hệ thống và cho ra kết quả nhanh, chính xác.

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, kỹ thuật này cũng vẫn tồn tại một vài nhược điểm cần phải lưu ý khắc phục như:

  • Kết quả đưa ra có thể bị nhầm với những căn bệnh khác như lupus ban đỏ, xơ cứng bì, bạch cầu đơn nhân, nhiễm vi rút, viêm da cơ địa, viêm gan,…
  • Có từ 20 đến 30% bệnh nhân viêm khớp dạng thấp bị bỏ qua khi chẩn đoán dựa vào chỉ số RF vì tiến hành sai thời điểm.
  • Nhiều người khoẻ mạnh khi tiến hành xét nghiệm vẫn cho kết quả dương tính nên có thể ảnh hưởng đến việc chẩn đoán.

Ưu điểm và nhược điểm của xét nghiệm RF

Những lưu ý khi làm xét nghiệm RF

Để kết quả được chính xác, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau đây:

  • Tuân thủ các chỉ dẫn của nhân viên y tế khi tiến hành làm xét nghiệm.
  • Người bệnh không được dùng các loại thuốc chống đông máu, chống viêm trước khi làm xét nghiệm vì chúng sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả và có thể gây sai lệch trong chẩn đoán.
  • Bệnh nhân cần trao đổi với bác sĩ nếu đang mắc các bệnh mạ tính như: Nhiễm khuẩn khớp, thừa cân, huyết thanh đục, viêm phổi, viêm gan,… Vì một số bệnh tự miễn khác cũng cho kết quả yếu tố tự miễn vượt quá mức bình thường.
  • Nếu bạn vừa tiêm vắc xin hoặc truyền máu thì kết quả cận lâm sàng này cũng có thể bị sai lệch, vì vậy bạn cần thông báo với bác sĩ trong quá trình thăm khám để tránh việc chẩn đoán nhầm.

Mong rằng các thông tin trong bài viết đã có thể giải đáp các thắc mắc, băn khoăn của bạn về xét nghiệm RF. Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh hoặc có mong muốn tiến hành xét nghiệm trên, bạn hãy đến các bệnh viện, cơ sở y tế uy tín để có được kết quả chính xác nhất nhé.

Bài viết được chỉnh sửa ngày 18 Tháng Tư, 2021

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *